PMS

STULECIE POLSKIEJ MACIERZY SZKOLNEJ NA BIAŁORUSI

Chrześcijańskie korzenie

W całym Grodnie – wiosna. Również w bazylice katedralnej pw. św. Franciszka Ksawerego – zielono. W nawie ustawiono srebrzyste brzozowe gałązki, pokryte seledynową koronką liści. To dzień Zesłania Ducha Świętego, nazywany potocznie Zielonymi Świątkami. We wnętrzu dominuje jednak granat. 20 maja 2018 roku kościół wypełniają bowiem setki uczniów, ubranych w odświętne togi i birety. Wszyscy są abiturientami Liceum Społecznego im. E. Orzeszkowej, działającego przy Zjednoczeniu Społecznym „Polska Macierz Szkolna”. Tradycyjna procesja do bazyliki to symboliczny początek drogi w dorosłe życie. Młodzieży towarzyszą rodzice, nauczyciele oraz honorowi goście, zaproszeni na wyjątkową uroczystość – jubileusz stulecia istnienia Polskiej Macierzy Szkolnej na Białorusi.
Nieprzypadkowo polskość jest tutaj kojarzona z Kościołem katolickim. Był on ostoją patriotyzmu w czasach zaborów, a – jak podkreśla w swojej pracy Janina Sienkiewicz – „modlitewnik stał się elementarzem dla trzech pokoleń Polaków”. Nic więc dziwnego, że również tutejsza gałąź Polskiej Macierzy Szkolnej zawdzięcza swoje istnienie osobie duchownej. Celebrujący mszę ks. proboszcz Jan Kuczyński przypomniał wiernym postać księdza kanonika Antoniego Kuryłłowicza – założyciela Grodzieńskiego Oddziału PMS, powołanego do życia 24 grudnia 1918 roku, w Wigilię Bożego Narodzenia, zaledwie miesiąc po odrodzeniu się niepodległego państwa. Nawiązując do święta Zesłania Ducha Świętego, kiedy to apostołom została dana niezwykła moc przemawiania różnymi językami świata, by krzewić wiarę, uzmysłowił zgromadzonym, że również PMS istnieje dzięki ożywiającej ją od stulecia duchowej sile, pozwalającej przezwyciężać wszelkie przeciwności, trwać i rozwijać się, jak potężne drzewo, co roku wypuszczające nowe gałęzie. Po upływie wieku zjednoczenie ma już bowiem swoje oddziały nie tylko w Grodnie, ale i w Brasławiu, Brześciu, Brzozówce, Mińsku, Pińsku, Słonimiu, Wilejce, Witebsku, Wołożynie… Tłum abiturientów to zielone listki, czerpiące życiodajną moc z tradycji przodków i umiłowania ojczyzny.
Bez tego przymierza między starszym i młodszym pokoleniem PMS nie miałaby racji bytu, dlatego też podczas jubileuszowej uroczystości wspomnienia o przeszłości stowarzyszenia przeplatały się z troską o przyszłość młodzieży, opuszczającej na zawsze, w tym wyjątkowym dniu, mury szkoły.

Kto zasadził i pielęgnował?
Twórcy, współpracownicy i sympatycy

Oficjalną część obchodów otworzył prezes ZS PMS na Białorusi Stanisław Sienkiewicz, nomen omen noszący to samo nazwisko, co wybitny pisarz Henryk Sienkiewicz, jeden z założycieli – w 1905 roku – pierwotnej Polskiej Macierzy Szkolnej.
Stanisław Sienkiewicz przed laty był jednym z członków Towarzystwa Przyjaciół Polskiej Szkoły, z którego (po kilku transformacjach) 29 czerwca 1996 roku wyłoniło się współczesne Zjednoczenie Społeczne „Polska Macierz Szkolna”. Został wówczas wybrany jej pierwszym prezesem i pełni nieprzerwanie tę funkcję do chwili obecnej. Do grona dawnych współpracowników, nadal aktywnie działających w Macierzy, należy też wiceprezes Teresa Kryszyń i Barbara Fustoczenko, będąca od 1997 roku rektorem Uniwersytetu Trzeciego Wieku. Wspólnie z działającym przy UTW chórem „Seniori Cantabili” przygotowała ona jubileuszową niespodziankę. Po wręczeniu wiązanki białych róż Stanisławowi Sienkiewiczowi, odśpiewano „Sto lat”, życząc tylu kolejnych dla niego i Macierzy.
Do gratulacji dołączyli się honorowi goście: wiceprzewodnicząca Senackiej Komisji Rodziny, Polityki Senioralnej i Społecznej senator Bogusława Orzechowska; konsul generalny RP w Grodnie Jarosław Książek wraz z małżonką; konsul RP w Grodnie Anna Pustuł; przedstawiciel Głównego Urzędu Pracy Ideologicznej Okręgu Grodzieńskiego Włodzimierz Skrypko; delegacja z Wyższej Szkoły Państwowej Informatyki i Przedsiębiorczości w Łomży, na czele z prorektorem Dariuszem Perłą; wiceprzewodnicząca Rady Krajowej Stowarzyszenia „Wspólnota Polska” Hanka Gałązka; delegacja Warszawskiego Oddziału „Wspólnoty Polskiej” na czele z Agnieszką Bogucką; Anna Łuszyńska, reprezentująca Fundację na rzecz Pomocy Dzieciom z Grodzieńszczyzny; prof. Halina Bursztyńska z Krakowa; prof. Swietłana Musijenko z Grodna; przedstawiciele mniejszości narodowych z Grodzieńszczyzny: Piotr Siemiński (Grodzieński Miejski Oddział Państwowego Stowarzyszenia „Towarzystwo Rosyjskie”), Natalia Morgun (Grodzieńskie Stowarzyszenie Ukraińców „Barwinek”), Mania Gadżajewicz (Grodzieńskie Stowarzyszenie Gruzinów), Namig Wielijew (Grodzieński Oddział Międzynarodowego Zjednoczenia „Kongres Azerbejdżańskich Towarzystw”), Aleksander Krynicki (Stowarzyszenie Tatarów Miasta Grodno), Włodzimierz Siłow (Miejskie Grodzieńskie Stowarzyszenie Czuwaszów „Atał”), Zawija Salachowa (Grodzieński Miejski Oddział „Dusłyk” Międzynarodowego Stowarzyszenia Tatarsko-Baszkirskiej Kulturowej Spuścizny „Ciszma”), Muslima Mejsak (Grodzieński Oddział Międzynarodowego Stowarzyszenia „Ata-Meken”); kierowniczka zespołu „Lechici” Regina Zawadzka; przedstawicielka Towarzystwa Tradycji Polskich Alicja Binert.
Szczególnymi gośćmi byli prezesi samodzielnych organizacji Polaków z Mińska, Lidy, Oszmiany i Grodna oraz prezesi oddziałów PMS na Białorusi: Eulalia Pietkiewicz (Brasław), Maria Sulima (Brześć), Halina Teresani (Brzozówka), Maryna Repkina (Mińsk), Helena Jaruticz (Pińsk), Alicja Łopaszowa (Słonim), Ludmiła Siergiej (Wilejka), Alina Mironowa (Witebsk), Ałła Makarewicz (Wołożyn).
Listy gratulacyjne nadesłali: dyrektor Ośrodka Rozwoju Polskiej Edukacji za Granicą Anna Aleksandra Radecka, konsul generalny RP w Brześciu Piotr Kozakiewicz oraz Siedlecki Oddział Stowarzyszenia „Wspólnota Polska”.

Owoce pracy

W imieniu Zarządu ZS PMS w Grodnie prezes Stanisław Sienkiewicz podziękował wszystkim osobom i organizacjom, wspierającym działalność stowarzyszenia. Honorowym gościom wręczono bochny chleba, symbolizujące staropolską gościnność. Szczególnie zasłużonych nagrodzono srebrnymi medalami pamiątkowymi, medalami jubileuszowymi, dyplomami uznania i dyplomami podziękowania. W gronie wyróżnionych osób znaleźli się polscy sympatycy oraz współpracownicy z Warszawy, Krakowa i Białegostoku, prezesi, a także członkowie oddziałów ZS PMS na Białorusi, pracownicy naukowi, pracownicy PMS i nauczyciele języka polskiego, działacze UTW, Klubu Kobiet oraz kierownicy polskich chórów.

Muzyczna lekcja patriotyzmu

Część oficjalną obchodów stulecia Polskiej Macierzy Szkolnej w Grodnie zakończył występ chóru nauczycielskiego „Gloria Mater” z Mińska. Koncert był tak naprawdę piękną muzyczną lekcją historii, zapoczątkowaną niegdyś w „Panu Tadeuszu” przez słynny koncert Jankiela. Rozpoczął ją „Marsz Pierwszej Brygady” i „Hymn Polskiej Macierzy Szkolnej”. Tragiczne karty dziejów polskiego narodu przypomniały m.in. „Polonez katyński”, „Czerwone maki na Monte Cassino”, a wydarzenia z niedawnej przeszłości – „Mury” i „Żeby Polska była Polską”. Symboliczne przesłanie niosła ze sobą ostatnia pieśń – „Póki Polska żyje w nas”.

Młode gałązki stuletniego drzewa

A Polska będzie żyć, jeżeli pokolenie dziadków i ojców przekaże patriotyczne wartości swoim potomkom. Toteż bohaterami ostatniej części akademii byli abiturienci Liceum Społecznego im. E. Orzeszkowej, działającego przy ZS PMS w Grodnie. Jubileusz stulecia to przecież jednocześnie ich wyjątkowe święto. Opuszczali Macierz, by powrócić do Macierzy-Ojczyzny. Najbardziej aktywnym spośród nich wręczono uroczyście świadectwa i nagrody, ufundowane przez Konsulat Generalny RP w Grodnie. Pozostali otrzymali je po zakończeniu występów, na ostatnim wspólnym spotkaniu z wychowawcami.
Pani dyrektor Helena Mielesz zadbała, by pierwszym krokom uczniów w dorosłość towarzyszyły same pomyślne znaki. Toteż po mszy, wznosząc trzykrotnie okrzyk „Polska Macierz Szkolna” i rzucając w górę birety, wypuszczono w powietrze białe gołębie. Pofrunęły – na dobrą wróżbę – wysoko, w pogodne, czyste niebo nad Grodnem. Podobnie, po krótkiej części artystycznej, przygotowanej przez licealistów, a prowadzonej w pięknej polszczyźnie przez jedenastoklasistów Kamilę Todryk i Patryka Obuchowicza, wzbiły się w przestworza dziesiątki kolorowych balonów. „Niech przypominają wam radość i dzieciństwo. Niech będą zwiastunami przyszłych sukcesów i zwycięstw. Niech wasze marzenia otrzymają skrzydła i lecą, nie napotykając przeszkód, do nieba” – takim przesłaniem żegnała uczniów Helena Mielesz. Otoczona gronem młodzieży w togach, śpiewała wraz z nim piosenkę „To moja szkoła”.
Na drogę życia miała dla wychowanków symboliczny pielgrzymi kij, opleciony wstążkami w trzech kolorach: niebieską – jak herb Grodna i kolor Maryi Panny, by przypominała o rodzinnym mieście i chrześcijańskich wartościach, biało-czerwoną, by nigdy nie zapomnieli, że są Polakami i białą, aby zachowali niewinne serca i mądrze zapisywali czystą na razie kartę dorosłego życia.

Dajmy czasowi czas…

Kiedy jubileuszowi goście udali się na uroczysty obiad, będący okazją do rozmów, pełnych wspomnień i planów na przyszłość, a abiturienci żegnali się z gronem przyjaciół i robili ostatnie wspólne zdjęcia przed odświętnie udekorowaną szkołą, w liceum coraz bardziej przycichał gwar…
W dyrektorskim gabinecie pozostał pielgrzymi kij, z biało-czerwoną wstążką. Niech okaże się kolejną dobrą wróżbą: pałeczką przekazywaną przez twórców Polskiej Macierzy Szkolnej na Białorusi najmłodszemu pokoleniu Polaków, w trwającej już od stu lat sztafecie. Kto, spośród młodzieży wykształconej w Liceum Społecznym im. E. Orzeszkowej w Grodnie, powróci na rodzinną ziemię, by pielęgnować tu ojczyste tradycje? Kto sprawi, że Macierz będzie istnieć przez kolejne sto lat? Zobaczymy w przyszłości. Dajmy czasowi czas… Najważniejsze, że polskość rozrasta się jak potężne drzewo, czerpiące soki z tradycji i religii przodków, wypuszczając nowe, młode gałązki i zielone listki. Żyje i trwa.

Beata Baraś
konsultantka ORPEG

IMG_6074

IMG_6078

IMG_6089

IMG_6102

IMG_6108

IMG_6114

IMG_6135

IMG_6164

IMG_6166

IMG_6168

IMG_6169

IMG_6170

IMG_6187

IMG_6226

IMG_6241

IMG_6245

IMG_6250

IMG_6269

IMG_6293

IMG_6303

IMG_6315

IMG_6318

IMG_6320

IMG_6325

IMG_6326

IMG_6331

IMG_6341

IMG_6346

IMG_6355

IMG_6358

IMG_6361

IMG_6368

IMG_6376

IMG_6378

IMG_6381

IMG_6383

IMG_6399

IMG_6407

IMG_6409

IMG_6413

IMG_6417

IMG_6431

IMG_6436

IMG_6456

IMG_6462

IMG_6475

IMG_6485

IMG_6488

IMG_6503

IMG_6513

IMG_6528

 

Przygotowane w Centrum Informacyjno-wydawniczym przy ZS „Polska Macierz Szkolna"