PMS

ELIZA ORZESZKOWA – WYCHOWAWCA MŁODYCH

Młodość, mistrzu, jest rzeźbiarką,
Co wykuwa żywot cały;
Choć przeminie sama szparko,
Cios jej dłuta wiecznotrwały.

Z. Krasiński

Najważniejszy okres w życiu człowieka to dzieciństwo i młodość. Osoba młoda jak ziarno pszenicy dojrzewa, wzrasta i kształtuje się w tym ośrodku, gdzie się znajduje. Poznaje życie, spostrzega świat i otaczającą rzeczywistość.

Liceum Społeczne imienia Elizy Orzeszkowej Polskiej Macierzy Szkolnej poprzez lekcje, konkursy, olimpiady, wycieczki, obchody polskich świąt państwowych i religijnych stara się wychować młodych ludzi na prawdziwych Polaków i patriotów swojej ziemi.

6 czerwca br., w dniu urodzin Elizy Orzeszkowej, uczniowie naszego liceum mieli okazję wzięcia udziału w „żywej” lekcji. Ta lekcja to swoisty wyraz uznania dla Elizy Orzeszkowej – utalentowanej Polki i patronki naszego liceum.

Grodno jest w szczególny sposób związane z życiem i twórczością wielkiej pisarki. Eliza poznała to miasto już w dzieciństwie: przyjeżdżała do Grodna z matką, babcią, siostrą i nauczycielami. W Grodnie spędzała zimowe miesiące. W czasie spacerów z babcią Franciszką Kamieńską poznawała dzieje nadniemeńskiego grodu. W Grodnie przeżywała uroczystości związane ze ślubem matki z Konstantym Widackim. W styczniu 1858 roku sama brała ślub z Piotrem Orzeszko w kościele pobernardyńskim, a po wielu latach – w listopadzie 1894 rou – zawarła związek małżeński ze Stanisławem Nahorskim przed głównym ołtarzem kościoła pojezuickiego, obecnie Bazyliki katedralnej. Na stale osiadła w Grodnie w 1869 roku i do końca swoich dni dzieliła z miastem jego dole i niedole, zwłaszcza tragedię Grodna w 1885 roku, gdy pożar zniszczył znaczną część miasta, również mieszkanie i część dobytku pisarki. Mimo dużych, osobistych strat spowodowanych pożarem Eliza Orzeszkowa podjęła natychmiastowe działania na rzecz pomocy poszkodowanym mieszkańcom Grodna. Jako wiceprzewodnicząca Komitetu pomocy pogorzelcom kierowała akcją zapewnienia opieki sanitarnej i żywnościowej, formułowała apele, pisała wstrząsające felietony, dzięki którym uzyskiwała finansową pomoc dla pogorzelców z wielu krajów.
Od 1894 roku życie E. Orzeszkowej związane było z „szarym domkiem” przy ulicy, która od 1907 roku nosi imię pisarki. Domek ten był nie tylko mieszkaniem pisarki i miejscem jej twórczej pracy, był również swoistą instytucją oświatową i kulturalną. Pisarka zorganizowała w „szarym domku” dwie czytelnie: dla grodzieńskiej inteligencji i dla dzieci „do szkółek miejskich uczęszczających”. Tu też odbywały się tajne lekcje historii i literatury polskiej dla kilkunastu dziewcząt z mieszczańskich i szlacheckich domów, przygotowane i prowadzone przez autorkę „Nad Niemnem”. Mieszkanie E. Orzeszkowej było również miejscem spotkań wielu wybitnych osobistości ze świata literatury i sztuki, np. Marii Konopnickiej, Wacława Sieroszewskiego, Władysława Reymonta, Franciszka Bohuszewicza, Lucyny i Józefa Kotarbińskich.

Wyrazem uznania i wdzięczności mieszkańców Grodna było nadanie Elizie Orzeszkowej w 1906 roku, na mocy uchwały Rady Miejskiej m. Grodna, tytułu Honorowej Obywatelki Grodna i nazwanie w 1907 roku jej imieniem ulicy, przy której mieszkała.

W 1926 roku na ścianie „szarego domku” umieszczono marmurową tablicę z napisem: „ W tym domu mieszkała i zmarła Eliza Orzeszkowa”. Też w tym roku Komitet podjął uchwałę tymczasowego uczczenia pamięci E. Orzeszkowej przez postanowienie w ogrodzie miejskim, przewidzianego w projekcie inż. Cheynowskiego, popiersia pisarki. Pomnik wykonany przez artystę rzeźbiarza odsłonięty 20 października 1929 roku.

Mam nadzieję, uczniowie na długo zapamiętają tę lekcję i będą dumni, że są uczniami Liceum Społecznego imienia Elizy Orzeszkowej Polskiej Macierzy Szkolnej, które nosi jej imię. A od nas, nauczycieli, zależy jaką postawę będzie prezentować obecne młode pokolenie. Chcemy, aby Polacy na Białorusi nigdy nie zapomnieli o swoich korzeniach!

Helena Mielesz

Letnia-szkola-PMS-2

Letnia-szkola-PMS-1

Letnia-szkola-PMS-3

Letnia-szkola-PMS-6

Letnia-szkola-PMS-7

Letnia-szkola-PMS-5

Przygotowane w Centrum Informacyjno-wydawniczym przy ZS „Polska Macierz Szkolna"