PMS

Działalność Liceum Społecznego Polskiej Macierzy Szkolnej w Grodnie

Działalność  Liceum Społecznego  Polskiej Macierzy Szkolnej  w Grodnie Liceum Społeczne  zostało powołane do życia przez Polską Macierz Szkolną w Grodnie w 1995 r. Jego powstanie wynikało z potrzeby nauczania języka polskiego w nowej i atrakcyjnej formie, ponieważ przygotowanie dzieci i młodzieży w warunkach białoruskiej szkoły średniej nie odpowiadało oczekiwaniom młodzieży chętnej do podjęcia studiów w Polsce.

W 1996 r. Polska Macierz Szkolna wynajęła lokal przy ul. Budionnego 48A, dwie sale przeznaczono na zajęcia lekcyjne. W roku szkolnym 1996/1997 w 13 klasach uczyło się w nich już ponad 300 osób, co może świadczyć zarówno o bardzo dużym zapotrzebowaniu na tego rodzaju nauczanie, jak i o popularności tej placówki.

Nauka odbywała się 7 dni w tygodniu przed południem i popołudniu. Najmłodszymi uczniami byli szóstoklasiści, a najstarszymi osoby studiujące i pracujące. Grono pedagogiczne tworzyli: dyrektor Liceum PMS Teresa Kryszyń, Jadwiga Borys (z Sokółki) i Wiesława Sobiszek (z Reszla) – nauczycielki języka polskiego, Teresa Półtorak i Kamila Budrowska (obie z Białegostoku) – wykładowcy polskiej literatury współczesnej, Ryszard Maciejewski (z Grodna) – nauczyciel matematyki, Józef Porzecki (z Grodna) – nauczyciel historii oraz Teresa Święcicka (z Białegostoku) – nauczycielka geografii. Zajęcia obejmowały: język polski i literaturę, historię i geografię Polski oraz wiadomości z przedmiotów matematycznych i przyrodniczych. W edukacji wiele miejsca poświęcono na poznawanie i pielęgnowanie polskich tradycji i zwyczajów. W tym celu 08.02.1997 r. po raz pierwszy zorganizowano studniówkę dla klas XI, które przygotowywały się do egzaminu dojrzałości.

Dzięki staraniom Teresy Kryszyń i prezesa PMS Stanisława Sienkiewicza zorganizowane zostały wakacyjne kursy języka polskiego, na których wykładała przybyła z Polski Teresa Półtorak. Dzięki nim młodzież Liceum PMS miała możliwość pogłębienia i uzupełnienia swojej wiedzy z historii i języka polskiego. Odbyły się również wycieczki edukacyjne do Nowogródka i Bohatyrowicz. O poziomie kształcenia w omawianej palcówce świadczy fakt zdobycia indeksów na studia w Polsce przez 18 absolwentów Liceum.

W kolejnym roku szkolnym 1997/1998 zwiększyła się liczba uczniów Liceum PMS do ponad 400. Były aż 4 klasy jedenaste (rok wcześniej tylko 2) liczące w każdej po 30-40 osób. Wg danych CODN’u w roku szkolnym 1997/1998 liczba uczniów wynosiła 300 osób. Zatrudnionych było 5 nauczycieli w tym 3 z Polski – Jadwiga Borys, Teresa Półtorak, Iwona Wasilewska. Pedagodzy realizowali autorskie programy nauczania. Zajęcia prowadzone były w formie fakultatywnej. Dla osób przygotowujących się do egzaminów na studia w Polsce organizowano spotkania konsultacyjne. Dwunastu uczniów Liceum wzięło udział w Olimpiadzie Języka Polskiego i Literatury Polskiej. Dwie uczennice otrzymały indeksy na filologię polską na Uniwersytet Warszawski, za zajęcie czołowych miejsc. Naukę języka polskiego ułatwiło niezbędne wyposażenie w środki audiowizualne, różne pomoce dydaktyczne oraz wiele podręczników i książek. 14.02.1998 r. odbyła się, podobnie jak w 1997 r. studniówka dla klas maturalnych Liceum Społecznego PMS. Uroczyste zakończenie roku szkolnego miało miejsce 17.05.1998 r.

Wzrost liczby pobierających naukę do 450 uczniów odnotowano także w następnym roku szkolnym 1998/1999. Pracę w Liceum podjęło małżeństwo nauczycielskie (absolwenci WSP w Krakowie) Jerzy i Marta Kowalewscy. Prowadzili oni grupy zaawansowane i początkujące dla wszystkich poziomów wiekowych. Ogółem było 15 grup młodzieżowych, dwie dla dorosłych i kurs kultury polskiej, gdzie śpiewano polskie piosenki, tańczono tańce ludowe i narodowe, poznawano polską kulturę – zabytki, architekturę, sztukę, organizowano polskie tradycyjne zabawy, zwyczaje świąteczne. Stałymi imprezami kulturalnymi zostały już: andrzejki, zapusty, gwiazdka, studniówka. W grupach zaawansowanych oprócz języka, młodzież poznawała historię literatury, elementy historii i geografii Polski. Prowadzono także kursy dla dorosłych, które po roku nauki pozwalały na swobodne posługiwanie się językiem polskim w różnych sytuacjach i przygotowywały do egzaminu na studia w Polsce. Każda jednostka lekcyjna trwała 2´45 minut.

Dla potrzeb Liceum PMS Marta i Jerzy Kowalewscy opracowali autorski program nauczania języka polskiego. Oparto go na założeniach kształcenia wszystkich umiejętności uczenia: czytania, pisania, mówienia, rozumienia ze słuchu, kompozycji tekstów, ortografii, gramatyki. Ambicją autorów było też nauczenie elementów literatury polskiej, kultury, geografii i historii przy okazji nauki języka. Dużo lekcji przeznaczono na komunikację, aby przyswajany język był żywy. W tym też to celu zastosowano spiralny układ lekcji – treści, które pojawiają się np. w pierwszym roku nauki, a kolejno – poszerzone – występują też w następnych latach, czasem nawet pod tym samym tematem.

We wrześniu 1998 r. z inicjatywy Marty i Jerzego Kowalewskich powstało Kółko Teatralne PMS. Jego członkami byli uczniowie Liceum z początkujących grup. 26.11.1998 r. w ich wykonaniu miała miejsce prapremiera II części „Dziadów” A. Mickiewicza. W tym samym miesiącu na międzynarodowym konkursie „Życie i twórczość Adama Mickiewicza na tle doby romantycznej”, jaki odbył się w Krakowie dwie uczennice Liceum PMS Tatiana Dołgowska i Helena Kieda zajęły I miejsce. Utwory, które recytowały to „Romantyczność” oraz fragment II części „Dziadów”. 15.04.1999 r. utworzono zespół „Wiara”. Jego członkami byli uczniowie Liceum PMS: Weronika Misiewicz, Andrzej Parmańczuk, Irena Rapiejko i Weronika Kolokolowa. W repertuarze zespołu znalazły się utwory o różnej tematyce: patriotycznej, religijnej, ludowej (śpiewane po polsku, angielsku, niemiecku, rosyjsku). Jednym z ważniejszych osiągnięć zespołu było zajęcie I miejsca w konkursie Moniuszkowskim „Pieśń Wieczorna” w Białymstoku.

W programie szkoły nie zapomniano także o wycieczkach. Wychowankowie zwiedzili Częstochowę, Kraków byli także gośćmi na Zaolziu, gdzie m.in. prezentowali montaż poetycko-muzyczny pt. „O człowieku, który Polskę głosił”. W 1999 r. na 50 osób z Białorusi przyjętych na studia do Polski, 25 było absolwentami Liceum PMS.

Aż 417 osób pobierało naukę w roku szkolnym 1999/2000. Język polski nauczany był w formie fakultetów (260 osób), kursów przygotowujących do studiów w Polsce (92 osoby), kursów dla dorosłych (65 osób). Kadrę pedagogiczną tworzyli: nauczyciele z Polski Katarzyna i Tomasz Ceterowie (absolwenci WSP w Krakowie) oraz nauczyciele z Grodna: Grażyna Abramienko (absolwentka Uniwersytetu w Białymstoku), Irena Czerniak (filolog, UMK w Toruniu), Alina Żylińska (UMCS w Lublinie) oraz dr Tatiana Biełocka (WSP w Krakowie). Z Białegostoku na wykłady z historii przyjeżdżał Zbigniew Drabik, zaś na zajęcia z geografii Teresa Święcicka. Konsultacji z matematyki w czasie ferii udzielał Hieronim Maciorowski (także z Polski). Pomoc w tym zakresie otrzymywano z Podlaskiego Oddziału Stowarzyszenia „Wspólnota Polska”. Dr Tatiana Biełocka w każdy czwartek prowadziła specjalny lektorat dla klas XI dotyczący poprawności językowej. Katarzyna i Tomasz Ceterowie nauczali języka polskiego, a także prowadzili wykłady z teorii literatury, historii literatury polskiej, historii Polski, kółko recytatorskie, klub filmów wideo. Realizowali autorski program nauczania. Uczniowie państwa Ceterów byli finalistami Olimpiady Literatury i Języka Polskiego, konkursu historycznego, ortograficznego, geograficznego.

Wzrost liczby uczących się w Liceum Społecznym PMS odnotowano w roku szkolnym 2000/2001. Liczba uczniów wynosiła łącznie 556 osób (w tym 491 uczniów i 65 dorosłych). W szkole nadal pracowali m.in. państwo Katarzyna i Tomasz Ceterowie. Wspólnie realizowali 96 godzin dydaktycznych tygodniowo. Inicjatywy Liceum od początku cieszyły się wsparciem ze strony Konsulatu RP w Grodnie, MEN RP, Oddziałów Stowarzyszenia „Wspólnota Polska”, Fundacji „Pomocy Polakom na Wschodzie” oraz innych organizacji i instytucji społecznych, a także osób prywatnych.

Skład narodowościowy wychowanków Liceum jest różny. Większość z nich ma polskie korzenie, chociaż na zajęcia uczęszczają osoby, które takim pochodzeniem się nie legitymują. Ci ostatni pytani o motywy, które skłoniły ich do podjęcia edukacji odpowiadają: „podoba się nam wasz język, wasza kultura, chcielibyśmy ją poznać”. Inni mają cele bardziej pragmatyczne: zdobycie indeksu na polską uczelnię, chęć słuchania polskiego radia, oglądania polskiej telewizji, filmów, itd. Niektórzy uczą się naszego języka w celach handlowych. Największe zainteresowanie nauką języka ojczystego wykazuje starsze pokolenie. To babcie i dziadkowie chcą, aby ich wnuk, czy wnuczka poznali mowę swoich przodków, i to oni najczęściej, a nie rodzice przyprowadzają dzieci do szkoły.

Polacy po przeszło 40 latach (ostatnią polską szkołę na Białorusi zlikwidowano w 1948 r.) mają możliwość odradzania własnej świadomości narodowej i ci, którzy przyznają się do polskości korzystają z tej szansy. Sprawą najważniejszą jest, aby dziecko, które podejmuje edukację w Liceum, mogło w przyszłości zachować i rozwijać kulturę polską.

Wyniki działającego od 1995 r. Liceum PMS w Grodnie świadczą o dużym zapotrzebowaniu społecznym na prowadzone w nim nauczanie. Każdego roku korzystało z niego bowiem kilkaset osób. Przyjęta przez nie formuła dydaktyczna przynosi widoczne, pozytywne owoce. Ważnym wsparciem był i jest udział w nauczaniu kadry pedagogicznej z Polski.

Od roku szkolnego 2001/2002 liczba uczniów Liceum Społecznego Polskiej Macierzy Szkolnej systematycznie wzrasta. Jednocześnie prowadzone są grupy intensywnego nauczania języka polskiego dla osób dorosłych.

Obecnie język polski i literaturę w Liceum Społecznym Polskiej Macierzy Szkolnej wykładają: mgr Kamila Grabka-Levin (metodyk ze Ścinawy/Polska), mgr Łucja Kulwanowska (metodyk z Zielonej Góry/ Polska), a także nauczyciele z Grodna: dr Irena Czerniak, dr Tatiana Biełocka, mgr Alina Żylińska, mgr Helena Mielesz, mgr Katarzyna Konczewska, mgr Danuta Więskowicz, mgr Krystyna Bułaj, mgr Eleonora Kryszyń, mgr Nelli janiuk, mgr Olga Kozłowicka, mgr Helena Blizniecowa, mgr Irena Chlistowska. Zajęcia z historii Polski prowadzi metodyk ze Szczytna  (Polska)  mgr Wojciech Szewczak.

Wykorzystano materiał opracowany przez dr Agnieszkę Grędzik pt. „Działalność Liceum Społecznego Polskiej Macierzy Szkolnej w Grodnie w latach 1995-2001”

29 kwietnia 2011
Przygotowane w Centrum Informacyjno-wydawniczym przy ZS „Polska Macierz Szkolna"